Wyższy limit PCC dla drobnych transakcji – uproszczenie czy tylko zmiana techniczna?

W wykazie prac legislacyjnych pojawiła się zapowiedź zmian w podatku od czynności cywilnoprawnych, nad którymi pracuje Ministerstwo Finansów. Projekt zakłada podniesienie progu, poniżej którego nie powstaje obowiązek zapłaty podatku ani składania deklaracji – z obecnych 1000 zł do 3000 zł.

Z uzasadnienia wynika, że celem zmian jest przede wszystkim ograniczenie kosztów po stronie administracji. W przypadku drobnych transakcji obsługa podatkowa – obejmująca korespondencję, czynności urzędowe czy ewentualne postępowania egzekucyjne – bywa nieproporcjonalnie kosztowna, a niekiedy przewyższa samą kwotę należnego podatku.

Planowane rozwiązanie ma więc charakter praktyczny i organizacyjny, zmierzający do uproszczenia obsługi najmniejszych spraw. Jednocześnie jednak na obecnym etapie nie wskazano konkretnej daty wejścia w życie nowych przepisów, co oznacza, że podatnicy nie mają pewności, od kiedy będą mogli stosować podwyższony limit.

Warto również zauważyć, że projekt ma charakter punktowy. Nie przewiduje zmian w innych obszarach opodatkowania związanych z obrotem rzeczami ruchomymi, w szczególności w podatku dochodowym po stronie sprzedających. Oznacza to, że planowana nowelizacja dotyczy wyłącznie wybranego elementu systemu, bez szerszej reformy zasad opodatkowania tego typu transakcji.

W efekcie proponowane zmiany można postrzegać jako krok w stronę uproszczenia rozliczeń przy drobnych czynnościach, choć ich realny wpływ będzie zależał od ostatecznego kształtu przepisów oraz terminu ich wejścia w życie.

W świetle powyższego Ministerstwo Finansów otrzymało następujące pytania:

1. Czy Ministerstwo Finansów analizowało zasadność pozostawienia bez zmian przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w zakresie opodatkowania sprzedaży rzeczy ruchomych po stronie sprzedających w sytuacji, gdy planowana nowelizacja w projekcie UD372 zmienia warunki opodatkowania tej samej kategorii transakcji po stronie nabywców? Jeśli tak, jakie wnioski płyną z tych analiz i dlaczego nie znalazły one odzwierciedlenia w założeniach projektu?
2. Czy w ocenie Ministerstwa Finansów brak równoległych zmian w PIT nie prowadzi do utrzymania niespójności systemowej, w której transakcje o niskiej wartości są upraszczane administracyjnie po stronie PCC, natomiast po stronie podatku dochodowego nadal wymagają od podatników analizy terminów nabycia i sprzedaży oraz potencjalnego rozliczenia podatku?
3. Z jakich powodów w założeniach projektu UD372 nie wskazano planowanego terminu wejścia w życie projektowanych zmian oraz czy Ministerstwo Finansów przewiduje zastosowanie odpowiedniego vacatio legis, uwzględniającego zarówno interes podatników, jak i przygotowanie organów podatkowych do stosowania nowych przepisów?
4. Czy Ministerstwo Finansów przeprowadziło lub planuje przeprowadzić ocenę skutków regulacji obejmującą rzeczywiste koszty obsługi administracyjnej PCC przy transakcjach o niskiej wartości, w tym koszty postępowań podatkowych i egzekucyjnych, które uzasadniają podniesienie limitu do 3000 zł?
5. Czy rozważano w toku prac nad projektem UD372 wprowadzenie mechanizmu automatycznej waloryzacji limitu kwotowego w PCC, tak aby w przyszłości uniknąć konieczności kolejnych nowelizacji wynikających wyłącznie ze spadku realnej wartości pieniądza?
6. Czy planowane podwyższenie limitu w PCC ma charakter docelowy, czy też Ministerstwo Finansów dopuszcza możliwość dalszych zmian w tym zakresie w przyszłości w zależności od efektów ekonomicznych i administracyjnych wdrożenia projektu UD372?

Ministerstwo wskazało iż:

Pytania w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych Ad. 1 i 2.

W zakresie pytań, dotyczących wprowadzenia symetrycznych zmian w podatku dochodowym od osób fizycznych (zwanym dalej ,,PIT”), w zakresie opodatkowania sprzedaży rzeczy ruchomych, należy wskazać na zasadnicze różnice pomiędzy opodatkowaniem podatkiem PIT sprzedaży rzeczy ruchomych, poza działalnością gospodarczą, a opodatkowaniem takiej umowy podatkiem od czynności cywilnoprawnych (zwanym dalej ,,PCC”).

Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. d ustawy o PIT, jednym ze źródeł przychodów jest odpłatne zbycie rzeczy ruchomych, o ile zbycie to nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej oraz zostało dokonane przed upływem pół roku, licząc od końca miesiąca, w którym nastąpiło nabycie. Zatem sprzedaż rzeczy po upływie tego okresu nie rodzi żadnych skutków podatkowych na gruncie ustawy o PIT. Natomiast, jeżeli podatnik zbywa odpłatnie rzecz ruchomą przed upływem tego terminu, wówczas obowiązany jest rozliczyć tę sprzedaż w PIT.

Opodatkowaniu PIT podlega dochód z odpłatnego zbycia rzeczy, czyli nadwyżka przychodu nad kosztami jej nabycia zmniejszona o wartość nakładów poczynionych w czasie posiadania rzeczy (art. 24 ust. 6 ustawy o PIT). Przedmiotowe dochody

podlegają opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27 ustawy o PIT, według skali podatkowej. Przy obliczaniu podatku podatnik uwzględnia kwotę zmniejszającą podatek w wysokości 3600 zł. Oznacza to, że podatnik, który w roku podatkowym nie uzyskał innych dochodów podlegających opodatkowaniu według skali podatkowej, a wyłącznie dochody z odpłatnego zbycia rzeczy ruchomych w kwocie nieprzekraczającej 30 000 zł, nie zapłaci z tego tytułu PIT.

Zatem w przeciwieństwie do PCC, obowiązek rozliczenia podatku PIT wystąpi, gdy odpłatne zbycie rzeczy nastąpi w stosunkowo krótkim czasie od jej nabycia (pół roku). Równie istotne jest to, że dla celów podatku PIT ustalany jest dochód, podczas gdy w przypadku PCC pojęcie dochodu nie występuje.

Reasumując, opodatkowanie dochodów zbywcy z odpłatnego zbycia rzeczy ruchomych na gruncie ustawy o PIT oraz opodatkowanie umów sprzedaży rzeczy po stronie nabywcy na gruncie ustawy o PCC odbywa się w dwóch odrębnych reżimach podatkowych, na całkowicie odmiennych zasadach. W konsekwencji, zmiana regulacji w jednym z tych obszarów nie implikuje konieczności modyfikacji przepisów w drugim. Ministerstwo Finansów nie zidentyfikowało potrzeby modyfikacji zasad opodatkowania dochodów uzyskiwanych z tytułu odpłatnego zbycia rzeczy w związku ze zmianami przewidzianymi w projekcie ustawy o zmianie ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych (UD372).

Pytania w zakresie podatku od czynności cywilnoprawnych Ad 3.

Projekt ustawy o zmianie ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych (UD372) uzyskał wpis do Wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów. Zgodnie z Regulaminem pracy Rady Ministrów, wniosek o wprowadzenie projektu do takiego wykazu zawiera między innymi cele projektu oraz środki ich realizacji, a także oddziaływanie na życie społeczne nowych regulacji prawnych, spodziewane skutki i następstwa projektowanych regulacji. Termin wejścia w życie zmian określany jest w kolejnych etapach prac legislacyjnych, które przewidują przygotowanie projektu ustawy.

Zgodnie z art. 4 ustawy o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych, ustawy zawierające przepisy powszechnie obowiązujące, ogłaszane w dziennikach urzędowych, co do zasady wchodzą w życie po upływie czternastu dni od dnia ich ogłoszenia.

Ad. 4.

Ocena skutków regulacji jest obowiązkową częścią dokumentacji przygotowywanej w ramach opracowywania projektu dokumentu rządowego, jakim jest projekt ustawy. Zamieszczana jest ona do publicznej wiadomości w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej Rządowego Centrum Legislacji, w serwisie

Rządowy Proces Legislacyjny, począwszy od etapu uzgodnień międzyresortowych, co będzie miało miejsce także w przypadku projektu UD372.

Ad. 5.

Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych nie przewiduje mechanizmów waloryzacyjnych w stosunku do zwolnień z PCC. Wprowadzenie takiego rozwiązania stanowiłoby wyłom systemowy i prowadziłoby do zróżnicowania sposobu ustalania wartości zwolnienia, co w konsekwencji mogłoby skutkować skomplikowaniem regulacji i utrudnieniem jej stosowania przez podatników.

Ad. 6.

Podwyższenie limitu zwolnienia w PCC jest działaniem służącym ograniczeniu nieefektywnych kosztów egzekwowania podatku w przypadku umów sprzedaży rzeczy ruchomych o niskiej wartości, a także eliminacji nieefektywnych regulacji podatkowych. W ocenie Ministerstwa Finansów, zaprojektowana wartość limitu realizuje ten cel i uwzględnia słuszny interes zarówno beneficjentów wpływów z tego podatku (gminy, miasta na prawach powiatu), jak i podatników. Ministerstwo Finansów w każdym przypadku monitoruje efekty wprowadzonych rozwiązań legislacyjnych.