Rząd planuje podwyżkę stawki PIT od wygranych

Projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku akcyzowym oraz niektórych innych ustaw, opublikowany 10 września 2025 r. na stronie Rządowego Centrum Legislacji (nr z wykazu: UD289), przewiduje istotne zmiany w zakresie opodatkowania wygranych i nagród. Ministerstwo Finansów zaproponowało nowelizację art. 30 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, polegającą na podwyższeniu stawki zryczałtowanego podatku dochodowego od wygranych z 10% do 15%. Proponowana zmiana jest częścią pakietu podwyżek (akcyzy na napoje alkoholowe, opłaty cukrowej, CIT dla banków), ukierunkowanych na zwiększenie dochodów budżetowych w warunkach wysokiego deficytu i rosnącego zadłużenia.

Zakres przedmiotowy obowiązującej regulacji

Zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 2 ustawy o PIT, zryczałtowanemu podatkowi dochodowemu w wysokości 10% podlegają wygrane w konkursach, grach i zakładach wzajemnych oraz nagrody związane ze sprzedażą premiową, uzyskane w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego. Podatek jest pobierany przez organizatora (płatnika), co w praktyce oznacza, że zwycięzca otrzymuje wygraną (nagrodę) już pomniejszoną o należny podatek.

Warto również pamiętać, że ustawodawca przewidział zwolnienia przedmiotowe dla części nagród. Wygrane w grach liczbowych, loteriach pieniężnych, grach telebingo, zakładach wzajemnych, loteriach promocyjnych, audiotekstowych i fantowych są zwolnione z podatku do wysokości 2 280 zł (art. 21 ust. 1 pkt 6 lit. a). Wygrane w grach na automatach, grach w karty, grach w kości, grach cylindrycznych, a także w grach bingo pieniężne i fantowe, są zwolnione niezależnie od wysokości wygranej (art. 21 ust. 1 pkt 6 lit. b). Z kolei wygrane w konkursach i grach organizowanych i emitowanych przez środki masowego przekazu (prasę, radio, telewizję) oraz konkursach z dziedziny nauki, kultury, sztuki, dziennikarstwa i sportu, a także nagrody związane ze sprzedażą premiową (z wyjątkiem wygranych związanych z pozarolniczą działalnością gospodarczą) są zwolnione z podatku do kwoty 2 000 zł (art. 21 ust. 1 pkt 68). W końcu zwolnione są z podatku wygrane i nagrody otrzymane przez uczniów za udział w konkursach, turniejach i olimpiadach organizowanych na podstawie przepisów o systemie oświaty (art. 21 ust. 1 pkt 115).

Trudna sytuacja budżetowa wymusza podwyżki

Wybór podatku od wygranych jako źródła dodatkowych dochodów nie jest przypadkowy. Jest to danina cechująca się wysoką efektywnością fiskalną. Pobór podatku przez płatników, którymi są przede wszystkim podmioty profesjonalne, w tym podmioty działające na podstawie ustawy o grach hazardowych, sprawia, że ryzyko uchylania się od opodatkowania jest znacznie ograniczone. Z drugiej strony, obowiązek podatkowy związany jest ze zdarzeniami incydentalnymi (wygranymi w konkursach, grach, zakładach wzajemnych itp.), skutkującymi przysporzeniem – często o znacznej wartości – które nie stanowi stałego źródła przychodu, stąd opór podatkowy wobec tego rodzaju daniny jest po stronie podatników mniejszy.
Dodatkowo, częsta praktyka ubruttowienia nagród przez organizatorów sprawia, że ciężar podatku jest mniej odczuwalny dla uczestnika. W takich przypadkach skutki podwyżki PIT będą paradoksalnie odczuwalne dla płatników (organizatorów), nie zaś podatników (uczestników).

W 2024 roku dochody kwota należnego PIT od wygranych wyniosła 279 mln zł i była niemal 2,7-krotnie wyższa niż jeszcze dekadę wcześniej (zob. wykres poniżej). Czynnikiem wpływającym na ten wzrost jest nie tylko zwiększenie nominalnej wartości nagród wypłacanych w konkursach i grach, lecz także dynamiczny rozwój rynku gier hazardowych, w tym zakładów wzajemnych urządzanych w Internecie.

Skutek budżetowy planowanej przez Ministerstwo Finansów podwyżki stawki jest trudny do oszacowania. Wynika to z kilku czynników. Po pierwsze, z samej natury wygranych, które mają charakter losowy i nieprzewidywalny. Po drugie, wyższa stawka podatku może wpłynąć na zachowania uczestników rynku, zwłaszcza w zakładach wzajemnych, już obciążonych podatkiem od gier. Po trzecie, nie można wykluczyć dodatkowych konsekwencji, takich jak ograniczenie skali konkursów i akcji promocyjnych, szczególnie w sytuacji, gdy organizator ubruttawia wygraną i w efekcie podwyżki stawki PIT musi ponieść wyższe koszty ich przeprowadzenia.

Skutki nowelizacji dla płatników PIT

Podstawowym mankamentem projektowanej nowelizacji jest termin wejścia w życie, który ma przypaść na 1 stycznia 2026 r. Równocześnie projekt ustawy nie został jeszcze przyjęty przez Radę Ministrów i nie został skierowany do Sejmu. Krótki termin wejścia w życie ustawy stoi również w sprzeczności z pierwotnymi deklaracjami co do utrzymania 6-miesięcznego vacatio legis, wskazanego w umowie koalicyjnej.

Wejście w życie projektowanej zmiany będzie skutkowało koniecznością podjęcia przez płatników podatku szeregu czynności, takich jak weryfikacja regulaminów i dostosowanie postanowień regulaminów konkursów, loterii oraz akcji promocyjnych w zakresie informacji o wysokości opodatkowania nagród czy koniecznością zwiększenia budżetów marketingowych, w przypadku akcji promocyjnych, w których organizatorzy ubruttowiają wysokość wygranej.

Autor: dr Mateusz Lewandowski, prawnik specjalizujący się w prawie podatkowym, ze szczególnym uwzględnieniem wykorzystania sztucznej inteligencji w systemach podatkowych, ekspert Instytutu Podatków i Finansów Publicznych