PIT-11 tylko na wniosek? Projekt deregulacyjny może utrudnić podatnikom kontrolę rozliczeń

Ministerstwo Finansów zaproponowało zmianę zasad przekazywania podatnikom imiennych informacji podatkowych. Projekt deregulacyjny oznaczony numerem UDER105 przewiduje odejście od obowiązku automatycznego dostarczania podatnikom m.in. formularzy PIT-11, PIT-R, PIT-8C, IFT-1R oraz IFT-2R.

Zgodnie z proponowanymi rozwiązaniami dokumenty te miałyby być przekazywane podatnikowi dopiero na jego wniosek, pod warunkiem że wcześniej odpowiednia informacja została przesłana do właściwego urzędu skarbowego.

Oznaczałoby to istotną zmianę w dotychczasowym systemie, w którym po zakończeniu roku podatkowego pracownik, zleceniobiorca czy inna osoba uzyskująca określone przychody otrzymywała od płatnika dokument pozwalający samodzielnie sprawdzić swoje rozliczenie.

Koniec z automatycznym PIT-11?

Obecnie formularze takie jak PIT-11 pełnią ważną funkcję nie tylko przy sporządzaniu rocznego zeznania podatkowego.

Pozwalają podatnikowi sprawdzić wysokość wykazanych przychodów, kosztów uzyskania przychodów, pobranych zaliczek na podatek oraz innych danych przekazywanych przez płatnika administracji skarbowej.

Dzięki temu podatnik może porównać otrzymany dokument z informacjami znajdującymi się w przygotowanym przez administrację rozliczeniu i stosunkowo szybko wychwycić ewentualne błędy.

Po wejściu w życie projektowanych zmian taki dokument nie byłby już przekazywany automatycznie. Podatnik musiałby sam pamiętać o tym, aby o niego wystąpić.

Deregulacja dla płatników, nowe obowiązki dla podatników

Uzasadnieniem proponowanych zmian jest ograniczenie kosztów i obowiązków administracyjnych po stronie płatników.

Wraz z rozwojem elektronicznych usług administracji skarbowej, w szczególności systemu Twój e-PIT, część danych niezbędnych do rozliczenia rocznego jest już dostępna elektronicznie.

Z punktu widzenia pracodawców i innych płatników rezygnacja z obowiązku automatycznego przekazywania dokumentów może więc oznaczać uproszczenie procedur.

Problem polega jednak na tym, że ciężar uzyskania dokumentacji zostaje w większym stopniu przeniesiony na podatnika.

Projekt rodzi pytanie, czy zmniejszenie obowiązków administracyjnych jednej strony systemu nie będzie jednocześnie oznaczało zwiększenia obowiązków po stronie obywateli.

Co z osobami wykluczonymi cyfrowo?

Jedną z najważniejszych wątpliwości dotyczących projektu jest sytuacja osób, które nie korzystają z elektronicznych usług administracji publicznej.

Dotyczy to przede wszystkim części seniorów, osób wykluczonych cyfrowo oraz podatników, którzy z różnych względów nie korzystają z systemu Twój e-PIT lub innych elektronicznych kanałów kontaktu z administracją skarbową.

Dla tych osób papierowy lub elektroniczny dokument otrzymywany bezpośrednio od płatnika nadal może być podstawowym źródłem informacji o osiągniętych dochodach i pobranych zaliczkach.

Jeżeli formularz będzie wydawany wyłącznie na wniosek, część podatników może nawet nie wiedzieć, że powinna o niego wystąpić.

Pojawia się więc pytanie, w jaki sposób obywatele zostaną poinformowani o nowych zasadach i czy zapewniony zostanie prosty dostęp do dokumentów także dla osób niekorzystających z usług cyfrowych.

Problem również w trakcie roku

Projektowane zmiany mogą mieć znaczenie nie tylko przy rozliczeniu rocznym.

Projekt przewiduje również odejście od możliwości uzyskania na żądanie formularzy PIT-11 oraz PIT-8C w trakcie roku podatkowego.

Może to być szczególnie istotne dla osób, które kończą zatrudnienie, zmieniają pracodawcę albo potrzebują potwierdzenia swoich dochodów i pobranych zaliczek jeszcze przed zakończeniem roku.

Dotychczas możliwość wcześniejszego uzyskania informacji dawała podatnikowi dostęp do dokumentacji bez konieczności oczekiwania na zakończenie całego roku podatkowego.

Ograniczenie tego rozwiązania może więc utrudnić bieżące kontrolowanie własnej sytuacji podatkowej.

Trudniejsza weryfikacja danych

Nie mniej istotna jest kwestia bezpieczeństwa i przejrzystości rozliczeń.

Dotychczas podatnik otrzymywał od płatnika dokument zawierający dokładnie te informacje, które miały zostać przekazane administracji skarbowej. Pozwalało to samodzielnie zweryfikować poprawność danych.

Jeżeli dokumenty przestaną być przekazywane automatycznie, część podatników może ograniczyć się wyłącznie do zaakceptowania danych widocznych w systemach elektronicznych.

Może to zmniejszyć szansę na szybkie wykrycie pomyłek dotyczących np. wysokości przychodów, kosztów uzyskania przychodów czy pobranych zaliczek.

Im później błąd zostanie zauważony, tym większe może być ryzyko konieczności dokonywania późniejszych korekt.

Czy uproszczenie nie pójdzie za daleko?

Cel ograniczania zbędnych obowiązków administracyjnych należy oceniać pozytywnie. Deregulacja nie powinna jednak prowadzić do ograniczenia dostępu podatnika do informacji dotyczących jego własnych rozliczeń.

Formularze PIT-11, PIT-8C czy IFT nie są wyłącznie dokumentami technicznymi przekazywanymi między płatnikiem a administracją skarbową. Dla podatnika stanowią również podstawowe narzędzie kontroli tego, w jaki sposób zostały wykazane jego dochody i pobrane podatki.

Dlatego przed wprowadzeniem zmian konieczne jest rozstrzygnięcie, w jaki sposób zapewniony zostanie łatwy dostęp do tych dokumentów wszystkim podatnikom, także osobom niekorzystającym z usług cyfrowych.

Istotne jest również określenie, jak obywatele będą informowani o konieczności samodzielnego występowania o formularze oraz czy nowe zasady nie doprowadzą do sytuacji, w której część podatników utraci możliwość szybkiej i niezależnej kontroli poprawności swoich rozliczeń.

Deregulacja powinna upraszczać system podatkowy, ale nie kosztem przejrzystości i bezpieczeństwa podatników.

W świetle powyższego Ministerstwo Finansów otrzymało następujące pytania:

1. Jakie konkretne koszty po stronie płatników mają zostać ograniczone w wyniku wejścia w życie projektu UDER105 oraz jakie są szacowane roczne oszczędności wynikające ze zniesienia obowiązku automatycznego przekazywania podatnikom formularzy PIT-11, PIT-R, PIT-8C, IFT-1, IFT-1R, IFT-2 i IFT-2R? Proszę również o wskazanie metodologii przyjętej przy sporządzaniu tych wyliczeń.
2. Ilu podatników rocznie otrzymuje obecnie formularze PIT-11 oraz pozostałe imienne informacje podatkowe w formie papierowej, ilu w formie elektronicznej, a ilu korzysta wyłącznie z usług cyfrowych administracji skarbowej? Czy Ministerstwo Finansów przeprowadziło analizy dotyczące grup podatników, które mogą mieć utrudniony dostęp do dokumentów po wejściu w życie projektowanych zmian?
3. Czy Ministerstwo Finansów dysponuje analizami lub statystykami dotyczącymi liczby podatników korzystających z systemu Twój e-PIT wyłącznie biernie, tj. bez samodzielnego logowania i pobierania dokumentów podatkowych? W jaki sposób projektowane rozwiązania mają wpłynąć na osoby, które dotychczas otrzymywały formularze bezpośrednio od płatników i nie korzystają regularnie z usług elektronicznych administracji publicznej?
4. Jakie rozwiązania organizacyjne i techniczne planowane są w celu zapewnienia podatnikom bieżącego dostępu do formularzy podatkowych oraz informowania ich o dostępności dokumentów po zakończeniu roku podatkowego? Czy planowane jest wprowadzenie obowiązkowych powiadomień dla podatników, np. SMS lub e-mail, informujących o udostępnieniu formularzy przez administrację skarbową?
5. Czy Ministerstwo Finansów przeprowadziło analizy dotyczące ryzyka wzrostu liczby błędów w rocznych rozliczeniach PIT, opóźnień w składaniu deklaracji lub zwiększenia liczby korekt zeznań podatkowych w związku z odejściem od automatycznego przekazywania formularzy podatnikom? Jeśli tak, proszę o przedstawienie wyników tych analiz.
6. Z jakich powodów projekt UDER105 przewiduje odejście od możliwości uzyskania formularzy PIT-11 i PIT-8C w trakcie roku podatkowego na żądanie podatnika oraz jakie skutki projektowanych zmian przewidziano dla osób kończących zatrudnienie, zmieniających pracodawcę albo potrzebujących dokumentów podatkowych przed zakończeniem roku podatkowego?
7. Czy Ministerstwo Finansów analizowało wpływ projektowanych zmian na możliwość bieżącej kontroli poprawności danych przekazywanych przez płatników do organów podatkowych? Ilu podatników w ostatnich latach zgłaszało błędy w formularzach PIT-11 lub innych informacjach podatkowych i czy oceniano, czy ograniczenie bezpośredniego przekazywania formularzy może utrudnić wykrywanie takich nieprawidłowości?

W odpowiedzi wskazano, że rozwiązania przewidziane w projekcie ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (UDER105) stanowią realizację deregulacyjnej propozycji strony społecznej. W obecnym stanie prawnym imienne informacje objęte projektem ustawy przekazywane są przez płatników oraz inne podmioty zobowiązane do ich sporządzenia zarówno do właściwych urzędów skarbowych (wyłącznie drogą elektroniczną, w terminie do końca stycznia roku następującego po roku podatkowym), jak i do podatników (w terminie do końca lutego następującego po roku podatkowym). Należy podkreślić, że projektowane zmiany nie dotyczą obowiązku przekazywania imiennych informacji do urzędów skarbowych. Informacje te nadal będą przekazywane urzędom skarbowym na dotychczasowych zasadach, co umożliwi organom podatkowym przygotowanie w ramach usługi Twój e-PIT wstępnie wypełnionego zeznania.

Proponowane zmiany zmierzają do ograniczenia obciążeń administracyjnych po stronie płatników oraz innych podmiotów zobowiązanych do sporządzenia informacji podatkowych poprzez odejście od obowiązku automatycznego przekazywania podatnikom tych dokumentów. Rozwiązanie to uwzględnia stale postępującą cyfryzację, jak i zmiany w strukturze społecznej, gdzie coraz większa populacja podatników preferuje załatwianie swoich spraw z wykorzystaniem rozwiązań cyfrowych. Przewidujemy, że efektem przyjęcia regulacji będzie redukcja kosztów związanych z wydrukiem formularzy oraz ich wysyłką (formularze zostaną przygotowane z uwagi na obowiązek przekazania ich urzędom skarbowym). Nie jest możliwe oszacowanie potencjalnych oszczędności uzyskanych przez przedsiębiorców dzięki tej nowelizacji. Nie znamy bowiem obecnych kosztów ponoszonych z tego tytułu (przedsiębiorcy nie są zobligowani do ich raportowania), jak również koszt ten w poszczególnych latach może być różny np. z uwagi na zmianę stanu zatrudnienia. Podkreślić należy, że ustawa PIT nie określa formy i sposobu przekazywania imiennych informacji podatnikom. Oznacza to, że w tym zakresie ustawodawca pozostawił płatnikom i innym podmiotom sporządzającym imienne informacje objęte projektem ustawy swobodę w wyborze formy i sposobu jego przekazania podatnikom. W praktyce oznacza to, że imienne informacje mogą być przekazywane podatnikom zgodnie z zasadami obowiązującymi u danego płatnika, czy innego podmiotu sporządzającego ten formularz. Może to zatem przykładowo nastąpić:

• przez internetowy system kadrowo-płacowy (np. portal pracowniczy),
• na adres poczty elektronicznej (np. służbowy e-mail lub inny e-mail wskazany przez podatnika),
• listem za pośrednictwem poczty,
• osobiście, np. przez odbiór formularza w siedzibie firmy.

Kwestia ta została wyjaśniona w objaśnieniach podatkowych pt. „Formy i sposoby przekazywania imiennej informacji PIT-11 przez płatników i inne podmioty zobowiązane do jej sporządzenia”. Jednocześnie obserwowany jest wyraźny trend cyfryzacji rozliczeń podatkowych. Zgodnie ze statystykami dotyczącymi „Podsumowania rozliczeń PIT za 2024 rok” 95% podatników rozlicza się obecnie elektronicznie, przy czym wielkość ta się z roku na rok zwiększa. Oznacza to, że projekt może dotyczyć relatywnie niewielkiej grupy podatników. Należy przy tym podkreślić, że projektowane rozwiązania zabezpieczają interesy osób wykluczonych cyfrowo. Projekt ustawy nie znosi bowiem możliwości uzyskania imiennych informacji, przewiduje jedynie zmianę polegającą na realizacji tego obowiązku na wniosek podatnika, który nie wymaga uzasadnienia i co istotne skutkującego również w kolejnych latach. Wniosek ma bowiem obowiązywać aż do jego wycofania przez podatnika. Ponieważ w interpelacji poruszona została również kwestia osób starszych to należy wyjaśnić, że zmiany te nie obejmują przekazywania emerytom i rencistom rocznego obliczenia podatku PIT-40A, oraz informacji o dochodach PIT-11A przez organ rentowy. Emeryci i renciści, tak jak dotychczas, wspomniane formularze podatkowe dostaną z mocy prawa, w terminie do końca lutego roku następującego po roku podatkowym. Ponadto propozycję utrzymują obowiązek przekazania imiennych informacji podatnikom z mocy ustawy, tj. bez konieczności wnioskowania w tej sprawie, w następujących przypadkach:

• zakończenia prowadzenia działalności przez płatnika lub inny podmiot obowiązany do sporządzenia imiennych informacji,
• sporządzenia imiennej informacji lub jej korekty po upływie ustawowego terminu przekazania informacji do urzędu skarbowego.

Pragniemy także podkreślić, że projekt nie wpływa na dotychczasową funkcjonalność usługi Twój e-PIT. W związku z czym nadal będzie istniał dostęp do imiennych informacji poprzez tę usługę. Będą go mieli również ci podatnicy, którzy korzystają z niej w sposób bierny. Jednocześnie wskazujemy, że w procesie automatycznej akceptacji zeznań za 2025 r. automatycznie zaakceptowano 5,88 mln deklaracji. Dane te nie pozwalają jednak na rozróżnienie podatników, którzy w ogóle nie logowali się do usługi, od tych, którzy logowali się wyłącznie w celu weryfikacji danych i pozostawili zeznanie do automatycznej akceptacji. Taka praktyka mogła występować w szczególności w przypadku podatników posiadających kwotę podatku do zapłaty, którzy pozostawiali zeznanie do automatycznej akceptacji w celu nieznacznego przesunięcia terminu płatności podatku. Proponowane rozwiązania nie pozbawiają też możliwości otrzymania (tak, jak dotychczas) dokumentów w formie odpowiadającej preferencjom podatnika, zgodnie z przyjętą w danej organizacji praktyką, czy w formie uzgodnionej przez obie strony. Projektowana ustawa nie normuje ”kwestii dotyczących praktycznego dostępu podatników do dokumentów podatkowych ani sposobu informowania obywateli o konieczności samodzielnego występowania o przekazanie formularzy”. Tego rodzaju zagadnienia nie należą bowiem do materii ustawowej. Dotychczasowe doświadczenie wskazują, że przedsiębiorcy w trosce o swoich pracowników i kontrahentów najpierw występują o stosowne informacje o zmianach do organów podatkowych (np. formułując postulaty wydania objaśnień podatkowych), a następnie informacje te służby kadrowo-płacowe rzetelnie dystrybuują w formule obowiązującej w kulturze organizacyjnej danej firmy.Planujemy zatem przeprowadzenie działań informacyjnych związanych z wejściem w życie nowych przepisów. Obecnie jest za wcześnie na rodzajowe, enumeratywne

ich wskazanie z uwagi na brak wiedzy o potencjalnych oczekiwaniach w tym zakresie.
Odnosząc się do kolejnych kwestii wyjaśniam, że:

• rezygnacja z możliwości uzyskania imiennych informacji PIT‑11 i PIT‑8C w trakcie roku podatkowego pozostaje w ścisłym związku z ujednoliceniem zasad składania zeznań podatkowych, tj. z likwidacją obowiązku ich składania w trakcie trwającego jeszcze roku podatkowego,
• w bazach danych Krajowej Administracji Skarbowej są zawarte ogólne informacje o kontrolach, które dotyczyły nieprawidłowości wypełniania obowiązków podatkowych przez płatnika podatku (pracodawcę). Na ich podstawie nie jest możliwe wskazanie ilu podatników w ostatnich latach zgłaszało błędy w formularzach PIT-11 lub innych informacjach podatkowych.

W związku z tym ponownie podkreślamy, że projektowane rozwiązania nie ograniczają dostępu podatników do imiennych informacji. Zmieniają jedynie zasady ich uzyskania, dostosowując proces do postępującej cyfryzacji oraz rzeczywistych potrzeb podatników.