Czy dobrowolne umorzenie udziałów bez wynagrodzenia stanowi transakcję kontrolowaną?

W kontekście rosnącego znaczenia transparentności i zgodności z przepisami dotyczącymi cen transferowych, kluczowym zagadnieniem pozostaje interpretacja pojęcia „transakcja kontrolowana”.

Obecnie przepisy zawarte w ustawach o podatku dochodowym od osób fizycznych (art. 23m ust. 1 pkt 6) oraz prawnych (art. 11a ust. 1 pkt 6) definiują to pojęcie jako działania o charakterze gospodarczym, których warunki wynikają z powiązań pomiędzy stronami. Pojęcie transakcji kontrolowanej dotyczy szerokiego zakresu działań gospodarczych, w tym operacji handlowych, kapitałowych, finansowych oraz usługowych. Ich rzeczywista treść jest oceniana na podstawie faktycznych zachowań stron, a nie tylko zapisów formalnych. W tym kontekście istotne są działania takie jak przypisywanie dochodów do zagranicznych zakładów, które podlegają szczególnej uwadze w związku z potencjalnymi powiązaniami stron.

Powyższa problematyka przekłada się na trzy zasadnicze pytania, które to skierowane zostały do Ministra Finansów Andrzeja Domańskiego:

1. Czy dobrowolne umorzenie udziałów bez wynagrodzenia jest transakcją kontrolowaną?
   Problem ten dotyczy interpretacji, czy takie umorzenie kwalifikuje się jako transakcja kontrolowana i czy w związku z tym wymaga sporządzenia dokumentacji cen transferowych w przypadku przekroczenia określonych progów.
2. Czy planowane są zmiany definicji transakcji kontrolowanej?
   Pytanie to odnosi się do potencjalnej potrzeby uzupełnienia obecnej definicji
   o dodatkowe elementy, które mogłyby zwiększyć jej jasność i ułatwić stosowanie w praktyce.
3. Czy Polska planuje implementację Dyrektywy UE dotyczącej cen transferowych?
   Projekt Dyrektywy UE w sprawie cen transferowych pozostaje istotnym punktem odniesienia dla polityki podatkowej państw członkowskich. Jego implementacja w Polsce mogłaby wpłynąć na sposób postrzegania
   i rozliczania transakcji kontrolowanych.

Odpowiedzi na powyższe pytania mogą mieć znaczący wpływ na sposób rozliczania transakcji przez polskich przedsiębiorców. Jasna i precyzyjna definicja transakcji kontrolowanej, dostosowana do unijnych standardów, mogłaby zwiększyć poczucie pewności prawnej wśród podatników i ułatwić rozliczanie zobowiązań podatkowych.

Definicja transakcji kontrolowanych w polskich przepisach podatkowych odgrywa kluczową rolę w kontekście cen transferowych. Ministerstwo Finansów przedstawiło szczegółowe wyjaśnienia dotyczące interpretacji i zastosowania tego pojęcia, w tym planów legislacyjnych oraz stanowiska wobec dobrowolnego umorzenia udziałów.

Wątpliwości dotyczące traktowania dobrowolnego umorzenia udziałów bez wynagrodzenia jako transakcji kontrolowanej wynikają z różnorodności podejścia podatników i orzecznictwa sądowego. Zgodnie z ustawami o podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT) oraz prawnych (CIT), transakcja kontrolowana to działania gospodarcze ustalane lub narzucane na skutek powiązań między stronami. W świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA), takie umorzenie spełnia te kryteria, gdyż:

1. Ma charakter gospodarczy.
   NSA uznał, że nieodpłatne umorzenie udziałów można kwalifikować jako działanie gospodarcze.
2. Warunki są ustalane na skutek powiązań.
   Warunki umorzenia wynikają z działań wspólników i spółki, co potwierdza wpływ powiązań na tę transakcję.

W związku z tym Ministerstwo Finansów podziela stanowisko NSA i wskazuje, że dobrowolne umorzenie udziałów bez wynagrodzenia podlega obowiązkowi dokumentacyjnemu, jeśli przekroczone zostaną progi określone w ustawach PIT i CIT.

Prace nad projektem Dyrektywy Rady UE dotyczącej cen transferowych wciąż trwają. Ministerstwo Finansów, analizując ten projekt, rozważa również alternatywne formy współpracy między państwami członkowskimi. Niemniej jednak, brak ostatecznego kształtu dyrektywy uniemożliwia obecnie rozpoczęcie prac legislacyjnych nad jej implementacją w Polsce.

Aktualnie Ministerstwo Finansów nie przewiduje wprowadzania zmian legislacyjnych w zakresie definicji transakcji kontrolowanych. Podjęto jednak kroki w celu ujednolicenia interpretacji obowiązujących przepisów. W tym kontekście kluczową rolę odgrywa interpretacja ogólna Ministra Finansów z dnia 29 grudnia 2021 roku, która ma zapewnić większą pewność prawną podatnikom.

Źródło: sejm.gov.pl

✅Wesprzyj nas